على زمانى قمشه اى
295
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
3 . تقويمى است در خصوص تعيين فصول و بروج سيارات هفتگانه كه اهميت فراوان دارد . « 1 » سردار كابلى و نجم الدوله دانشمند مشهور ديگرى كه سردار كابلى با او روابط دوستانه و مفاوضه علمى داشته مرحوم ميرزا عبد الغفار خان نجم الدوله ( منجمباشى ) است . وى سالها تقويم رسمى كشور ايران را استخراج مىكرد ، و مردم ايران در اختيار ساعات و اوقات و شايد و نشايد كارها به آن مراجعه مىكردند ، او چند كتاب خوب از جمله كشكول شيخ بهايى و « مرصاد العباد » نجم الدّين رازى را چاپ و منتشر ساخت . براى تصحيح كشكول برادر بزرگتر او ميرزا عبد الوهاب منجمباشى زحمت زياد متحمل شد و در چند مورد هم حاشيه نوشت . به نوشته مرحوم مهدى بامداد نجم الدوله ( پسر آخوند ملا على محمد اصفهانى ) منجم و رياضىدان مشهور از تحصيلكردههاى دورهء اول دار الفنون بوده كه بعد معلم رياضيات عاليهء آن مدرسه گرديد ، حاج ميرزا عبد الغفار در ذىحجه 1290 ق پس از فوت ميرزا رضا نجم الملك ( 1289 ق ) منجمباشى عباس ميرزا به سمت منجمباشىگرى و لقب نجم الملكى و چندى بعد به نجم الدوله ملقب گرديد ، يكى از كارهاى نجم الدوله در زمان ناصر الدّين شاه اين بود كه موقع تحويل سال ( ورود خورشيد به برج حمل - اول فروردين ) در سلام خاص كه در تالار موزه در حضور شاه و رجال منعقد مىگشت ، رسيدن ساعت و دقيقه تحويل را اعلام مىكرد . « 2 »
--> ( 1 ) . همان ، ص 185 . ( 2 ) . همان ، ص 188 و بعد .